Kunst

Uit De Encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Overtreffende trap

Is kunst de overtreffende trap van kun? Misschien een gezochte woordspeling en een weinig inspirerende vraag. Maar wat is het dan wel?

Is het überhaupt een vraag die de moeite waard is: Wat Is Kunst? Of is kunst iets waar je mee bezig bent maar niet over praat? Is het eenvoudiger om aan te geven wat geen kunst is dan wat het wél is? Zoals in het verwarrrende Wikipedia-lemma Kunst gesteld wordt, Wat wel en niet onder kunst wordt verstaan is onderwerp van voortdurende controverse. En dat blijkt wel uit dat artikel waarin weinig helderheid wordt verschaft over wat kunst dan wel is of zou kunnen zijn. Een veelheid aan perspectieven, zienswijzen en technische benaderingen wordt op een hoop gegooid en -zo lijkt het- meer door elkaar geschud dan geordend. En dan nog rijst het vermoeden dat een aantal van de meest actuele zienswijzen niet meegenomen zijn. In de inleiding wordt er op gewezen dat elke opvatting van kunst cultuurspecifiek en tijdgebonden is. Jammer dat er onder het kopje Kunststromen alleen verwezen wordt naar Europese kunststromingen. Dus moeten we toch weer zelf op zoek. Wat is dat, kunst?

Misschien is het toch niet zo gek om kunst als de overtreffende trap te zien. Maar van wat? Dat blijft dan toch een vraag die door iedereen anders beantwoord wordt.

Kunstwerk en kunst

Meestal wordt met de term kunstwerk een concreet object aangeduid: een schilderij, beeldhouwwerk, een video of een foto. In dat geval is er sprake van beeldende kunst, waar een object visueel wordt waargenomen en geïnterpreteerd. In bredere zin kan ook een boek of toneelvoorstelling als kunstwerk worden aangeduid. Eigenlijk kan ieder object of elke gebeurtenis opgevat worden als kunstwerk, mits het geclassificeerd wordt als kunst.

Kunst en cultuur

Een intrigerend begrippenpaar. Maakt kunst deel uit van cultuur of zijn het twee verschillende begrippen die elkaar weliswaar raken maar toch onafhankelijk zijn? Vanouds maakt kunst onbekommerd deel uit van de bestaande cultuur. De historische avantgarde stelde daar vragen bij. Sindsdien is het de vraag of kunst deel uitmaakt van de heersende cultuur of daar per definitie tegenin gaat. Vaak zal het antwoord zijn dat kunst altijd vernieuwend zal zijn en zich aan de heersende conventies moet onttrekken. Wel blijft dan de vraag onbeantwoord hoe een systematisch en langdurig verzet zich kan onttrekken aan institutionalisering.

Kunstenaar en kunstenmaker

Een kunstenaar maakt kunst. Iemand die kunst maakt is een kunstenaar. Wat maakt een kunstenmaker?

Volgens George Maciunas, oprichter van de Fluxusbeweging is het de taak van de kunstenaar om aan te tonen dat alles kunst kan zijn en dat iedereen het kan maken. Hoewel volgens zijn opvatting alles kunst kan zijn ziet hij nog wel een speciale rol voor de kunstenaar. Kunst kan dan wel door iedereen gemaakt worden maar de kunstenaar laat zien dat alles kunst kan zijn - wat blijkbaar eerder nog niet duidelijk was.

Geen kunst

Soms lijkt het eenvoudiger aan te geven wat geen kunst is. Genoemd worden o.a.:

  • Kiekjes
  • Niets nieuws
  • Alsof het door een kind gemaakt is
  • Kunstnijverheid
  • Kunst uit het jaar nul
  • Knutselwerk
  • Knap gemaakt maar
  • Werk van amateurs
  • Kitsch
  • Iedereen kan het maken
  • Schmieren

Opmerkelijk is dat eigenlijk voor al deze voorbeelden ook tegenvoorbeelden te geven zijn. De kunstenaar werkt dan met kiekjes om tot een resultaat te komen.

(04-08-2022)

Referentie

Lemma Kunst, Wikipedia.nl 2022

Lemma Lijst van Europese kunststromingen, Wikipedia.nl 2022

Lemma Avant-garde, Wikipedia.nl 2022

Stijlen en stromingen - Fluxus, Website ArtSalonHolland.nl 2022

Bron

EBNA Actueel, De Encyclopedie tot dusver